Onderweg in Iran

Dingen die in Nederland niet van de grond lijken te komen, zijn in Iran wel geregeld. Zo zijn de binnensteden voor vrachtwagens verboden. Dat levert een rustiger straatbeeld op en zou vervuiling tegen moeten gaan. Bevoorrading van de winkels vindt plaats middels de oude en zwaar beladen Paykans. Naast deze fraaie auto's van iraans fabricaat, wordt het straatbeeld gedomineerd door de Peugots 206 en 405 en de KIA Pride. Samen met alle bussen, zorgen al die voertuigen voor enorme verkeersbewegingen, waar de spotgoedkope benzine ook debet aan is. In Teheran (en andere grote steden) levert dit dan toch een verstikkende atmosfeer op vol smog.

Even verstikkend is het rijgedrag. Waren we al wat gewend van Nepal en Indonesië, hier gedraagt men zich een stuk agressiever. Het recht van de sterkste geldt onverkort. Dat betekent dat je als voetganger altijd het onderspit delft. Zelfs op de stoep waar brommertjes voor zichzelf een alleenrecht lijken te hebben opgeëist. Niet alleen de voetgangers hebben het zwaar. Voor de schaapskuddes op het platteland valt ook niet te ontkomen aan het gemotoriseerde wilde westen. Onderweg komen we een aangereden kudde tegen, waarbij zeker tien schapen het leven laten. Dat was wel wat veel mixed grill kebab van het goede. Gelukkig biedt de rest van de rit een mooier uitzicht op het woestijnachtige landschap, met hoge bergen op de achtergrond.

De wegen waar we over rijden zijn van een prima kwaliteit en doen nog het meest denken aan van die belgische vierbaanswegen in de Ardennen. Op weg naar Qom dendert onze bus zelfs over een prachtige autosnelweg. In de moderne Scania worden net als in Turkije broodjes en drankjes geserveerd. Smullen dus! Bij het zogenaamde busstation, dat niet meer is dan een enorme rotonde, is het eindpunt gepland. Direct worden we overspoeld door hordes taxichauffeurs. In al het geschreeuw, lukt het ons om met een chauffeur een goede prijs te maken. De bestemming lijkt ons duidelijk, omdat Qom slechts beschikt over 1 'attractie': de tombe van de zus van Imam Reza. En wij zijn de enige toeristen. Op basis van ons plattegrondje hadden we al uitgevogeld waar de tombe zou zijn. Groot is onze verbazing dan ook als onze chauffeur zijn wagen feilloos de verkeerde kant opstuurt. Het voelt alsof een taxichauffeur in Lourdes niet zou weten waar die twee japanse toeristen naar toe zouden willen en rustig richting Toulouse tuft. Nog groter is onze verbazing als we vervolgens via onze aanwijzingen bij de tombe uitkomen.

Nemen we naar Qom nog de bus, de langere afstanden besluiten we te vliegen, omdat de meeste lange-afstandsbussen 's nachts rijden. En wat betreft de trein: na 66 uur slaaptrein Ankara - Teheran heeft zelfs Pieter daar even genoeg van. Bovendien is vliegen relatief goedkoop. Gemiddeld 35 euro voor een enkeltje in een stoel met veel beenruimte en steeds een lekker maaltje. En zo doorkruisen we Iran per Fokker 100. Dat maakt het ook nog eens heel vertrouwd.

Van en naar het vliegveld kiezen we steeds voor de relatief dure privé taxi. Het goedkopere alternatief, de 'shared' taxi, is nog te ingewikkeld. Die rijdt standaardroutes op basis van 'dar na baste', hetgeen zoveel wil zeggen als: deuren niet op slot. Iedereen kan onderweg instappen voor een paar dubbeltjes. Zonder een goede beheersing van de taal en inzicht in de plattegrond van de stad is het voor ons een bijna onmogelijk systeem. Trots zijn we dan ook als we in Teheran op enig moment toch meeliften. Het blijft echter ingewikkeld en helaas biedt de stadsbus ook geen uitkomst op een vlotte en goedkope verplaatsing. Ten eerste omdat mannen en vrouwen gescheiden staan. Een kort overlegmomentje in de zin van: 'zullen we hier uitstappen' is er dus niet bij. En zo we het daar van te voren over eens zijn, is de bus vervolgens zo vol dat we niet tegelijk kunnen uitstappen. In die gevallen is Pieter dan door alle mannen al naar buiten geduwd, terwijl Annemieke zich door de zwarte menigte chadors nog een weg naar buiten moet vechten. Hoewel vlot en goedkoop komen we niet tegelijk aan op dezelfde en juiste plek. Tja...

Net als in de bus reizen de vrouwen in de metro ook apart. Van de tien rijtuigen zijn de voorste en laatste uitsluitend voor vrouwen. De overige acht zijn gemengd (in de metro hebben vrouwen in ieder geval wel een keuze). Toch kiezen velen voor het eigen rijtuig. Dat verleidt de jonge mannen er weer toe om hunkerend op de drempel van het mannen- en vrouwenrijtuig te gaan staan. De metro maakt de verplaatsing over de langere afstand wel relatief eenvoudig en goedkoop (0,33 euro voor een dagkaart). Bovendien staan de stationsnamen ook in het engels aangegeven en ligt de frequentie van de treinen hoog, evenals het aantal passagiers. Op sommige trajecten is het zo druk, dat de perrons zwart zien van de mensen. Als die hele meute onze metro instormt, is dat best angstaanjagend. Om te voorkomen dat we (letterlijk) onder de voet worden gelopen, vluchten we, al beukend door de mensenmassa, de metro uit. Ondanks alle smog en drukte boven de grond, voelt de buitenlucht als een verademing.